Verem/tüberküloz hastalığı insanlık tarihinin en eski hastalıklarından biridir. İnce hastalık olarak da bilinen tüberküloz hastalığı Dünya’da tek bir bulaştırıcı etkenin neden olduğu ölümler arasında birinci sırada yer alır. Dünya’da 2024 yılında 10,7 milyon kişi bu hastalığa yakalanmış ve 1,23 milyon kişi bu hastalıktan hayatını kaybetmiştir. Balıkesir ili 2025 olgu hızımız %13,5’dir.

Verem mikrobu vücuda girdikten sonra yıllarca hastalık yapmadan akciğerlerde bekleyebilir. Verem mikrobu taşıyanların  yaklaşık  %5-10’u daha sonraki yıllarda verem hastalığına yakalanır. Verem hastalığı gelişme riski yüksek olanlar; 5 yaş altı çocuklar, HIV enfeksiyonu taşıyanlar, bağışıklığı baskılanmış kişiler, kronik hastalığı olanlar, ideal vücut ağırlığının %90’nından daha az kiloya sahip insanlardır.

BELİRTİLERİ:

Tedavi olmasına  rağmen 2-3 haftadan uzun süren öksürük, kilo kaybı, gece terlemesi, iştahsızlık, balgam çıkarma, kan tükürme, nefes darlığı, göğüs ve sırt ağrısıdır.

TANI: Balgam kültüründe tüberküloz basilinin üretilmesi en kesin tanı yöntemidir. PA  akciğer filminin aktif tüberküloz hastalığında duyarlılığı %70-80’dir.Tüberkülin deri testi(PPD) pozitifliği ise kişinin tüberküloz basili ile enfekte olduğunu gösterir; ancak kesin hasta olduğunu göstermez.

KORUNMA:

Korunmada en etkili yol erken teşhis ve başarılı tedavidir. Tedavi olmayan bir hasta her yıl yaklaşık 10-15 kişiye hastalık bulaştırır.

Bulunduğunuz ortamın sıkça havalandırılması ve güneş alması sağlanmalıdır.

Dengeli- düzenli beslenmek, öksürme ve hapşırma sırasında ağızın mendille kapatılması bulaşmayı önlemede hayati önem taşımaktadır.

 Doğumdan sonra 2. ayını dolduran bebeklere ücretsiz BCG aşısının tüm aile hekimliği birimlerinde  yapılması sağlanmalıdır.

Tüberküloz hastası ile teması olan kişilere ücretsiz olarak dispanserlerde temaslı muayenesi yapılıp; hasta olma riski taşıyanlara koruyucu ilaç tedavisi  başlanması önemli korunma yollarıdır.

TEDAVİ:

Tüberküloz hastalarına ve temaslılarına ilaçları Verem Savaş Dispanserleri tarafından  ücretsiz olarak verilir. 6-9 ay düzenli olarak ilaç kullanmakla tamamen iyileşebilen bir hastalıktır. Dirençli verem hastalarında tedavi bazen 18-24 ay sürebilir. Tedavi edilmemesi durumu toplum sağlığını da tehdit eden bir sorun ortaya çıkaracağı için hastaların ilaçlarını içtiğinden emin olmak amacıyla her doz ilacın bir sağlık personelinin gözetiminde alınması en uygun yoldur. Buna doğrudan gözetimli tedavi (DGT) denir. Hastaların tedavi süresince aylık takipleri de dispanserlerde ücretsiz olarak yapılmaktadır.

Dünya’da ilk ve tek olan DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) tarafından iyi uygulama örneği olarak gösterilen 2018 yılında başlayan DGT hastalarına tedavileri boyunca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı işbirliği ile yapılan protokole bağlı olarak düzenli aylık nakdi sosyal yardım verilmektedir.

BİLDİRİM VE KAYIT:

Tüberküloz bildirimi zorunlu bir hastalıktır. Tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında tanı konulan hastaların 24 saat içinde İl Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Birimine bildirilmesi gereklidir. Tanı konulan tüm verem hastaları bir Verem Savaş Dispanserine kayıt edilmek zorundadır. Hastaların kayıtları süresiz olarak Verem Savaş Dispanserlerinde arşivlenir.

Tüberküloz ile küresel mücadele kapsamında DSÖ, 2024 yılı  Dünya Tüberküloz Günü temasını, ’’EVET TÜBERKÜLOZU BİTİREBİLİRİZ !’’ olarak belirlemiştir. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı doğrultusunda nihai hedefimize ulaşmak için çalışmalarımız kararlılıkla sürdürülmektedir.

(İl Sağlık Müdürü)