Balıkesir Üniversitesi akademisyenlerinden Prof. Dr. Gürhan Durak, Doç. Dr. Semiral Öncü, ve İzmir Demokrasi Üniversitesi akademisyenlerinden Doç. Dr. Serkan Çankaya tarafından yürütülen “A theory-driven scale for assessing text-based generative AI literacy from a self-efficacy perspective (T-GASE)” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamasının en üst dilimi olan SSCI-Q1 ölçeğindeki “Education and Information Technologies” dergisinde yayımlandı.

Prof. Dr. Gürhan Durak: T-GASE Ölçeği Yapay Zeka Okuryazarlığında Yeni Bir Dönem Başlatacak

Hinkin’in beş aşamalı ölçek geliştirme yaklaşımına dayalı olarak yürütülen çalışma hakkında bilgi veren Prof. Dr. Gürhan Durak çalışmanın; madde oluşturma, uzman değerlendirmesi, pilot uygulama, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerini kapsayan kapsamlı bir metodolojik yapı ile desteklendiğini aktardı.

Farklı disiplinlerden 645 lisans öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilen çalışmanın, yalnızca örneklem büyüklüğü açısından değil, disiplinlerarası çeşitlilik bakımından da dikkat çektiğini vurgulayan Prof. Dr. Gürhan Durak, Planlı Davranış Teorisi (TPB), Teknoloji Kabul Modeli (TAM), Beklenti Değer Teorisi (EVT) ve Yeniliklerin Yayılımı Teorisi (DIT) gibi güçlü kuramsal çerçevelerden yararlanılarak geliştirilen çalışmanın; Uygulama, Beklentiler, Etik ve Değerlendirme boyutlarını içeren 23 maddelik sağlam bir dört faktörlü yapı ortaya koyduğunu belirtti.

Ölçeğin yüksek iç tutarlılık değerleri ve mükemmel uyum indekslerinin, geliştirilen yapının psikometrik açıdan son derece güvenilir ve geçerli olduğunu açık biçimde gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Gürhan Durak, araştırma bulgularının öğrencilerin üretken yapay zekaya yönelik beklentilerinin oldukça yüksek olduğunu ve bu araçları aktif biçimde kullandıklarını ortaya koyduğunu söyledi. Bununla birlikte öğrencilerin, yapay zeka çıktılarının eleştirel değerlendirilmesi konusunda görece daha düşük bir yeterlik düzeyine sahip olduklarının altını çizdi.

Prof. Dr. Gürhan Durak, STEM alanındaki öğrencilerin diğer disiplinlere kıyasla daha yüksek düzeyde GenAI okuryazarlığı sergilemesinin disiplinler arası önemli farklılıklara işaret ettiğini belirterek, mevcut yapay zeka okuryazarlığı ölçeklerinin çoğunlukla genel tutumlar ya da teknik bilgi düzeyi ile sınırlı kaldığını ifade etti. Geliştirilen T-GASE ölçeğinin ise prompt oluşturma, yanlış bilgi tespiti ve bağlama duyarlı kullanım gibi pratik, etik ve değerlendirme odaklı becerileri bütüncül biçimde ele almasıyla alanda çığır açıcı bir nitelik taşıdığını vurguladı.

Prof. Dr. Gürhan Durak, T-GASE ölçeğinin yükseköğretimde dijital yeterliklerin yeniden yapılandırılması ve müfredat tasarımının güçlendirilmesi açısından güçlü, yenilikçi ve yol gösterici bir araç olarak öne çıktığını sözlerine ekledi.

(Balıkesir Üniversitesi)