BAÜN akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Salih Tosun’un Tübitak-1002 projesi üzerinden yürüttüğü ve BAÜN İvrindi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik Programı akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Gülşen ile Kocaeli Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Çalışma Ekonomisi bölümü akademisyenlerinden Prof. Dr. Gökçe Cerev, Prof. Dr. Doğa Başar Sarıipek ve Doç. Dr. Bora Yenihan’ ın katkı sunduğu, “Volunteer-based disaster response during the 2023 Kahramanmaraş earthquakes: a SWOT analysis” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst dilim olan SCI-Expanded-Q1 ölçeğindeki “Natural Hazards” dergisinde yayımlandı.

Dr. Öğr. Üyesi Salih Tosun: “Afet Gönüllülüğü Türkiye’de Güçlü Bir Toplumsal Potansiyel Sunuyor”

Çalışma hakkında bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Salih Tosun, araştırmanın 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında Türkiye’de yürütülen gönüllü temelli afet müdahalesini gönüllüler ve gönüllü koordinatörleriyle yapılan derinlemesine görüşmeler ile saha gözlemleri aracılığıyla SWOT analizi çerçevesinde değerlendirmeyi amaçladıklarını belirtti. Araştırmada gönüllülüğün güçlü yönleri, zayıf yönleri, fırsatları ve tehditleri ele alınarak kapsamlı bir stratejik çözüm önerileri geliştirdiklerini ifade eden Salih Tosun, analiz sonucunda gönüllü sayısının fazlalığı, toplumsal dayanışma ruhu, hızlı mobilizasyon kapasitesi ve farklı meslek gruplarının temsili gibi unsurların güçlü yönler arasında öne çıktığını söyledi. Zayıf yönler arasında ise eğitim eksikliği, koordinasyon yetersizlikleri, gönüllülüğün sürekliliğinin sağlanamaması ile güvenlik ve lojistik sorunlarının yer aldığını aktaran Salih Tosun, genç nüfus potansiyeli, sivil toplum kuruluşlarıyla iş birlikleri, eğitim olanakları ve yeni teknolojilerin önemli fırsatlar sunduğunu, kontrolsüz gönüllülük, kötü niyetli aktörler, kültürel uyumsuzluklar ve yetersiz yönetsel kapasitenin ise tehdit unsurları olarak belirlendiğini belirtti.

Çalışmada elde edilen SWOT bulgularına dayanarak afet gönüllülüğünün daha etkin ve sürdürülebilir hâle getirilmesine yönelik dört temel stratejik yaklaşım geliştirdiklerini belirten Dr. Öğr. Üyesi Salih Tosun, bu kapsamda afet öncesi, sırası ve sonrasını kapsayan standart eğitim programlarıyla gönüllülerin bilgi, beceri ve saha yeterliliklerinin artırılmasının önem taşıdığını söyledi. Tosun, gönüllülerin merkezi bir yapı altında kayıt altına alınması, görev dağılımı ve bilgi akışının dijital sistemler aracılığıyla yönetildiği güçlü bir koordinasyon ve iletişim altyapısının oluşturulmasının gerektiğini ifade etti. Gönüllülüğün sürekliliğinin sağlanabilmesi için sertifikasyon, tanıma, ödüllendirme ve geri bildirim mekanizmalarının uygulanmasının hayati olduğunu vurgulayan Tosun, afet sahasında etkinliği artırmak ve riskleri azaltmak amacıyla gönüllü güvenliğini esas alan kimlik doğrulama, sigorta ve lojistik destek sistemlerinin önceden planlanarak kurumsallaştırılması gerektiğini dile getirdi. Tosun, Türkiye’de afet gönüllülüğünün güçlü bir toplumsal potansiyele sahip olduğunu ve bu potansiyelin kurumsal, planlı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmasının hayati önem taşıdığını belirterek, geliştirilen stratejilerin yalnızca Türkiye için değil, benzer sosyo-kültürel ve afet riski yüksek ülkeler için de yol gösterici nitelikte olduğunu vurguladı.

(Balıkesir Üniversitesi)