Çalışma, Balıkesir’in Geç Osmanlı Dönemi’ne tarihlenen kamu yapılarını bölgesel ölçekte ve bütüncül bir yaklaşımla ele alan ilk ve tek bilimsel araştırma olma özelliği taşıyor. Uzun yıllara yayılan kapsamlı alan çalışmaları, arşiv araştırmaları ve belgeleme çalışmaları sonucunda hazırlanan tez, Karesi Sancağı döneminden günümüze ulaşabilmiş kamu yapılarının mimari özelliklerini, tarihsel gelişimini ve sahip oldukları miras değerlerini ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor.

Araştırma kapsamında elde edilen bulgular, Balıkesir’in sanılandan çok daha zengin ve çeşitli bir kamu yapısı mirasına sahip olduğunu gösteriyor. Çalışmada, bugün unutulmuş, terk edilmiş ya da işlevini yitirmiş birçok kamu yapısı yeniden tespit edilerek gün yüzüne çıkarıldı. Bu yapıların yalnızca mimarlık tarihi açısından değil; dönemin idari düzenini, yapım tekniklerini, malzeme kullanımını, sosyal yaşamını ve kültürel çeşitliliğini belgelemeleri bakımından da önemli olduğu ortaya konuldu.

Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, tarihi yapıların korunmasında yalnızca fiziksel durumun değerlendirilmesinin yeterli olmadığını, her yapının sahip olduğu tarihsel, mimari, sosyal ve kültürel miras değerleri ile karşı karşıya bulunduğu risklerin birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı. Bu doğrultuda çalışmada, hangi yapıların öncelikli olarak korunması gerektiğinin belirlenmesine yönelik bilimsel bir değerlendirme yöntemi geliştirildi.

Tez kapsamında ayrıca unutulmuş ve kullanım dışı kalmış yapıların yeniden korunması, uygun işlevlerle değerlendirilmesi ve sosyal hayata yeniden dâhil edilebilmesi için öneriler geliştirildi. Böylece çalışma, yalnızca mevcut kültürel mirasın belgelenmesine değil, bu yapıların yeniden kent yaşamının bir parçası hâline getirilmesine yönelik koruma kararlarına da bilimsel bir temel sundu.

Balıkesir’in kamu yapısı mirasını ilk kez il geneline yayılan bütüncül bir bakış açısıyla değerlendiren bu çalışma, gelecekte yürütülecek koruma, restorasyon ve planlama çalışmalarına önemli bir kaynak oluşturuyor. Araştırmanın, Balıkesir’in tarihi kimliğinin korunmasına, unutulmuş kamu yapıların yeniden hatırlanmasına ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlaması bekleniyor.

(Balıkesir Üniversitesi)