BAÜN akademisyenlerinden Prof. Dr. Celalettin Çevik ve Bursa Uludağ Üniversitesi Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı doktora öğrencisi Berna Çakır’ın birlikte yürüttüğü “Toplumun Afetlere Hazırlığını Anlamak: Bilişsel Esneklik Bir Çözümü mü?” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst dilimlerden olan Q1 kategorisindeki “BMC Public Health” dergisinde yayımlandı.

Prof. Dr. Celalettin Çevik: “Bilişsel esneklik arttıkça bireylerin afetlere hazırlık düzeyi de anlamlı şekilde artmaktadır.”

Balıkesir kent merkezinde 552 kişiyle yüz yüze küme örnekleme yöntemi kullanılarak gerçekleştiril çalışma hakkında bilgi veren Prof. Dr. Celalettin Çevik, araştırmada bireylerin afetlere hazırlık düzeyleri ile bilişsel esneklikleri arasındaki ilişkinin incelendiğini ifade etti.

Prof. Dr. Celalettin Çevik, bulguların katılımcıların genel afet hazırlık düzeylerinin orta seviyede olduğunu ortaya koyduğunu, bu durumun toplumun tamamen hazırlıksız olmadığını ancak olası afetler karşısında hala önemli eksiklikler bulunduğunu gösterdiğini belirtti.

Araştırmaya göre afetlere daha hazırlıklı olan bireylerin; daha yüksek eğitim düzeyine sahip olanlar, daha önce afet hazırlığı yapmış kişiler, evdeki gaz ve su vanalarının nasıl kapatılacağını bilenler, afetle ilgili haberleri takip edenler ve acil toplanma alanlarını bilen kişiler olduğunu ifade eden Prof. Dr. Celalettin Çevik, bu bulguların bilgiye erişim ve farkındalığın afet hazırlığında kritik rol oynadığını gösterdiğini vurguladı. Araştırmada ayrıca afetlere hazırlığın yalnızca fiziksel önlemlerle sınırlı olmadığı; bireylerin zihinsel esnekliğiyle de yakından ilişkili olduğu ortaya konuldu. Bu bulgu, afetlere karşı dirençli toplumlar oluşturmak için psikolojik faktörlerin en az altyapı kadar önemli olduğunu gösterdi.

Araştırmanın en dikkat çekici sonucunun, bilişsel esneklik ile afet hazırlığı arasındaki güçlü ilişki olduğunu belirten Prof. Dr. Celalettin Çevik, bireyin değişen koşullara uyum sağlama, alternatif çözümler geliştirme ve kriz anlarında hızlı karar verebilme kapasitesi olarak tanımlanan bilişsel esnekliğin afet hazırlığını artıran bağımsız bir faktör olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Celalettin Çevik, afetlere hazırlığın yalnızca fiziksel önlemlerle (acil çanta, plan vb.)  sınırlı olmadığını; zihinsel hazırlığın da en az onun kadar önemli olduğunu vurgulayarak, bireylerin kriz anında esnek düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programlarının artırılması gerektiğini belirtti.

(Balıkesir Üniversitesi)